20 August 2019

    DRC RATING Derecelendirme Süreci Aşamaları


    1. Şirket ile Ön Görüşme ve Hazırlık

    DRC RATING’in derecelendirme süreci, sözleşmenin imzalanması öncesinde, potansiyel müşterinin ihtiyaçlarının belirlendiği, görüşmelerle başlar. DRC RATING’in çalışanları ile şirket yöneticileri ve yetkilileri arasında yapılan ilk görüşmede derecelendirme ve süreçlerinin tanıtılması amaçlanmaktadır. Bu görüşmede, DRC RATING çalışanları derecelendirme süreci, metodolojisi ve derecelendirme notları konularında bilgi verir. Potansiyel müşteri ilgilendiği derecelendirme türünü belirlemelidir. DRC RATING derecelendirmenin yapılmasına olumlu yaklaşıyorsa ve Şirket yetkilileri DRC RATING’den derecelendirme notu almaya karar verdiklerinde taraflar arasında bir sözleşme imzalanır. Derecelendirme Sözleşmesi, sürecin nasıl işleyeceğini ve bu süreç içinde tarafların karşılıklı hak ve sorumluluklarının ne olduğunu, derecelendirme hizmetlerinin bedelini ve ne zaman ödeme yapılacağı gibi hususları açıklıkla belirtir.  Derecelendirme Sözleşmesinin yapılması ve sorumluluklar ile haklar hususlarında karşılıklı taahhütlerin taraflarca imzalanması esastır. Derecelendirme süreci resmi olarak burada başlamış olur. Ancak sözleşme imzalanmadan önce DRC RATING derecelendirme sürecinde bağımsızlığı zedeleyebilecek veya çıkar çatışması yaratabilecek unsurların olup olmadığını inceler. Eğer DRC RATING bu konudaki değerlendirmesinde bağımsızlığın zarar görmediği veya çıkar çatışması sözkonusu olmayacağına ilişkin yargıya ulaşırsa derecelendirme süreci devam eder. Aksi takdirde eğer çıkar çatışması sözkonusuysa DRC RATING hangi koşullarda bağımsız bir derecelendirme görüşüne ulaşabileceğini ve derecelendirme sürecini devam ettirebileceğini belirler. DRC RATING bu hususları görüşerek bağımsızlığın zedelenmesi ve çıkar çatışması mevcudiyeti nedeniyle derecelendirme notu vermeme kararına ulaşabilir.  Hazırlık sürecinin son aşaması analist ekibinin belirlenmesidir. Ekip üyeleri DRC RATING tarafından sektör uzmanlığı ve nitelikleri gözetilerek seçilir ve içlerinden sorumlu analist belirlenir. Derecelendirme uzmanlarının ücreti hiç bir şekilde şirketten alınan derecelendirme ücreti ile ilişkilendirilemez. Aynı şekilde, derecelendirme ücreti hiç bir şekilde derecelendirme notu ile ilişkilendirilemez.

     

    2. Veri Toplama, Ön Analiz ve İnceleme

    Derecelendirme sürecinin ikinci aşaması veri toplama ile başlar. Veri toplama noktasında, talebe bağlı olan kredi derecelendirmelerinde derecelendirilecek kuruluşa soru seti gönderilir. Bu aşamada DRC RATING, şirket hakkında bir kanaat edinebilmek için gerekli gördüğü bilgilerin bir listesini şirkete sunar. Bu liste temelde standart bir soru ve belge talep listesi olmakla beraber şirketin faaliyet konusu, sektörü ve diğer özellikleri dikkate alınarak özel olarak hazırlanır. Şirket yetkilileri tam olarak ne gibi bilgilerin talep edildiğini anlamak için telefonla ve/veya toplantıların düzenlenmesi yoluyla her türlü yardımı talep edebilirler. DRC RATING personeli bu konuda gerekli desteği vermeye hazırdır. Derecelendirme notu şayet borçluya değil de şirket tahvili gibi belirli bir borçlanma aracına verilecek ise, bu finansman aracının ihraç koşulları hakkında ayrıntılı bilgiler alınır. Ayrıca kamuya açık kaynaklardan ve güvenilir olduğuna kanaat getirilen verilerden de yararlanılır. Derecelendirilen kuruluştan ve kamuya açık kaynaklardan gerekli veriler sağlandıktan sonra verilerin analizine başlanır. DRC RATING analist ekibi verileri derecelendirme türüne göre sınıflandırarak ilgili modele yerleştirir. Değerlendirme modelleri derecelendirme türüne göre önem taşıyan sayısal ve sayısal olmayan faktörleri içerir. Değerlendirme modellerindeki faktörlerin ağırlıklandırılmasıyla kredi derecelendirme notuna ilişkin ön görüşe ulaşılır. Ön analizin sonuçları analist ekibi içerisinde tartışılır. Bu tartışmada derecelendirme sürecinin durumu gözden geçirilir ve sonraki aşamalar için görev dağılımı yapılır. Kamuya açıklanmayan şirketle ilgili bilgiler kanaat notunun oluşmasında önemli bir rol oynar. DRC RATING, etik kuralları çerçevesinde bu aşamada alınan bilgiler konusunda gizlilik prensiplerine titizlikle uyulmasına dikkat eder.

     

    3. Yöneticilerle Toplantı (Due Diligence), Verilerin Doğrulanması ve İstişare

    Bu aşamada derecelendirilen kuruluşla ilgili ve veri analizinde karşılaşılan verilerde belirsizlikler veya açık olmayan hususlar tartışılır. Elde edilen verilerle ilgili olarak detaylı inceleme ve çeşitli güvenilir kaynaklardan çapraz kontroller yapılır. Bu noktada derecelendirilen kuruluşun temsilcileriyle iletişim halinde olunması önemlidir. Normal olarak DRC RATING uzmanları ve derecelendirilen kuruluş yetkilileri ile “Due Diligence” toplantısı düzenlenerek bütün konular masaya yatırılır. Talep edilen bilgi ve belgeler DRC RATING’e ulaştıktan sonra şirket yöneticileri ile bu bilgilerin tartışılacağı bir toplantı önemlidir. Kredi derecelendirme uzmanları elde ettikleri bilgi ve belgeleri inceledikten sonra, şirket yetkilileri ile genel politika ve stratejilerin tartışıldığı toplantıda eksik kalan veya açık olmayan noktalar da tamamlanır. Bu toplantı bazı hallerde bütün bir gün sürebilir ve şirketin değişik bölümlerinden tercihan yönetici seviyesinde temsilcilerin katılması, hatta hâkim ortakların da bulunmaları talep edilebilir. Pek çok stratejik bilginin yanında eksik veriler tamamlanır ve şüpheli noktalar aydınlığa kavuşturulur.

     

    4. İnceleme, Son Analiz ve Değerlendirme

    Bu aşamanın başlangıcında, geçmişte toplanan bütün veriler analiz edilir. Analizi tamamlayıcı değerlendirme izler. Derecelendirme modelinin sonuçları analiz ile birleştirilerek incelenir. Bütün parametrelerin kapsayıcı analizine dayanarak önerilen not ve görünümle birlikte taslak rapor oluşturulur. Taslak rapor öncelikle analist ekibinin kendi içinde onaya tabi tutulur. Bu noktada alınan yorumlara göre değişikliklerle derecelendirme raporu, önerilen not ve görünüm ile birlikte hazırlanır ve DRC RATING Derecelendirme Komitesine değerlendirilmek ve onaylanmak üzere iletilir.

     

    5. Derecelendirme Komitesi Toplantısı

    Kredi derecelendirme uzmanları elde ettikleri bilgilerin ve görüşmelerin ışığı altında şirket ile ilgili değerlendirmelerini Kredi Derecelendirme Komitesine sunarlar. Bu değerlendirme raporu, şirketin faaliyet gösterdiği sektördeki konumunu, geçmiş son 5 yıl içinde gösterdiği performans ile önümüzdeki yıllarda göstermesi beklenen performans tahminlerini, bu tahminlerin hangi varsayımlara dayandığını, SWOT analizini,  yönetimin kalitesini ve güvenilirliği hakkında görüşleri içerir. Bu görüşler çerçevesinde derecelendirme uzmanı şirkete verilecek kredi notu ile ilgili önerisini de belirtir.  DRC RATING Derecelendirme Komitesinin görevi analist ekibi tarafından hazırlanan ve sunulan derecelendirme raporlarını ve derecelendirme notu önerilerini tarafsız ve profesyonel bir gözle değerlendirmektir. Herhangi bir kredi derecelendirme kuruluşunda çalışan hiç bir kimse tek başına karar almaya yetkili değildir. Kredi derecelendirme kararları Kredi Derecelendirme Komitesi toplantılarında alınır. Derecelendirme uzmanlarının hazırladığı rapor toplantıdan önce derecelendirme komitesi üyelerine gönderilir. Komite üyeleri uzmanın hazırladığı verileri ve önerilen kredi derecelendirme notunu tartışırlar ve bir kanaat oluştuğu takdirde oy çokluğuyla karar alırlar. Basit çoğunluk kararıyla, Derecelendirme Komitesi önerilen derecelendirme notunu onaylayabilir, reddedebilir, ek inceleme için analist ekibine geri iletebilir ya da önerilen derecelendirme notunu değiştirebilir. Derecelendirme Komitesi önerilen kredi derecelendirme notunu çekinceli veya çekincesiz yorumla onaylayabilir. Çekinceli yorumla onaylaması halinde, Derecelendirme Komitesi önerilen değerlendirmeyi onaylayıp, analist ekibine rapordaki kusur veya eksikliklerin giderilmesi talimatını verir. Ancak sözkonusu eksiklik veya kusurların önemli olmaması ve verilen derecelendirme notunu etkilememesi gerekir.  Komite tarafından yapılan bütün uyarıların gereği yerine getirildikten sonra, derecelendirme notu derecelendirilen kuruluşa iletilir. Derecelendirme Komitesi önerilen derecelendirme notunu çekincesiz olarak da onaylayabilir. Bu durumda, not derecelendirilen kuruluşa bildirilir.

    DRC RATING Derecelendirme Komitesi önerilen derecelendirme notunu reddedebilir. Notun verilmesi başarısızlığı derecelendirme sürecini veri analizi aşamasına geri döndürür ve analist ekibi yeni bir derecelendirme notu değerlendirmesi hazırlamak zorunda kalır. Derecelendirme çalışmalarının tamamlanmış olmadığı ya da eksik olduğu veya kapsayıcı olmadığı kanaati oluşursa, Derecelendirme Komitesi derecelendirmenin ek çalışmalarla desteklenmesini veya gözden geçirilmesini isteyebilir. Bu durumda analist ekibi derecelendirme çalışmasının Derecelendirme Komitesinin talep ettiği ve yönlendirdiği şekilde sonuçlandırmakla ve yeniden onay için komiteye iletmekle sorumludur. Derecelendirme Komitesi önerilen not değerlendirmesini onaylanmış geçerli metodoloji ile uyumlu olarak değiştirebilir.  Bu durumda verilen derecelendirme notu derecelendirilen kuruluşa bildirilir. Derecelendirme Komitesi tarafından notla ilgili yapılan yorumların nihai raporda dikkate alınması ve dâhil edilmesinden sonra, derecelendirme çalışmasının sonucu müşteriye bildirilir.

     

    6. Derecelendirilen Kuruluşa Bildirim

    Derecelendirme sürecinin son aşamasında, Müşteri (Eğer sermaye piyasası araçları bir borsada işlem görmüyorsa) notun kamuya duyurulmasına ya da duyurulmamasına karar verebilir (her halükarda Sermaye Piyasası Kuruluna bildirilir). Kredi Derecelendirme Komitesinin kararı şirket veya kuruluşa nedenleri ile bildirilir. Bu noktada şirket Kredi Derecelendirme Komitesinin kararını ve gerekçelerini gözden geçirir ve gerekli gördüğü ilave bilgileri, düzeltmeleri ve katılmadığı görüşleri bildirir. Bu ek bilgiler ve görüşler değerlendirilir; bu durumda rapor düzeltilebilir hatta Kredi Derecelendirme Komitesinin tekrar toplanmasına gerek duyulabilir. Derecelendirme notunun kamuya bildirilmeden önce şirket yöneticilerine bildirilmesi ve kamuya açıklanması için onlardan izin alınması esastır. Şirket, kredi derecelendirme notunun ve raporun son şeklinin açıklanmamasını isteme hakkına haizdir. Açıklanmamasını istemesi halinde ya derecelendirme süreci sona erdirilir ya da gizlilik ilkelerine uyarak şirketin izlenmesine ve sonraki yıllarda tekrar derecelendirme yapılmasına karar verilebilir. DRC RATING derecelendirilen kuruluşun notun açıklanmaması konusundaki kararını saygıyla karşılar ve müşteri hakkındaki bütün veri ve bilgiler DRC RATING tarafından yüksek gizlilikle muamele edilir. Verilen not derecelendirilen kuruluşa bildirildikten sonra, derecelendirme çalışmasının tümüne ilişkin yorum ve maddi hataların düzeltilmesi için yeterli zaman tanınır.  Derecelendirilen kuruluş yorum belirtmeden derecelendirme çalışmasının sonucunun yayınlanmasında mutabık kalırsa, DRC RATING notu mevzuata uygun biçimde kamuya açıklayacaktır. Derecelendirilen kuruluşun nota ilişkin fakat dikkate alınması gereken ancak önemli olmayan yorumları varsa, analist ekibinin bunları derecelendirme çalışmasına dâhil etmesinden sonra not kamuya açıklanır. Şirket kredi notunu kabul ediyorsa, kredi notu basın bildirisi ile kamuya açıklanır ve DRC RATING’in web sayfasında ilan edilir.

    Sermaye piyasası araçları bir borsada işlem gören şirketlerin mevzuata göre derecelendirme notunu gizli tutmak hakları bulunmamaktadır. Bu şirketlerin derecelendirme notları, not alınmasından vazgeçilmesi gibi bütün eylemleri eş zamanlı olarak SPK’ya bildirilir ve kamuya duyurulur.

    Derecelendirilen kuruluşun nota ilişkin önemli yorumları varsa analist ekibi bunları değerlendirmeye almak zorundadır. Dahası, derecelendirilen kuruluşun önemli yorum ve derecelendirme çalışmasına ilişkin görüşleri Derecelendirme Komitesine tekrar değerlendirilmek üzere gönderilir. Derecelendirilen kuruluş notun açıklanmasına (Eğer sermaye piyasası araçları bir borsada işlem görmüyorsa) onay vermiyorsa not genel değil özel kabul edilecektir.

     

    7. Gözetim, Kredi Derecelendirme Notunun Takibi ve Gözden Geçirme

    DRC RATING’in verdiği derecelendirme notlarını süreklilik temelinde izlediği gözden geçirme devamlı bir süreçtir. Kredi derecelendirme kuruluşları ile derecelendirme notu alan şirketler arasındaki ilişki uzun vadelidir ve süreklilik arz eder. Kredi kalitesinin izlenmesi DRC RATING’in derecelendirme notu verdiği ihraççının veya ihracın kredi riskini etkileyebilecek gelişmelere duyarlı olmasını ve gerekli aksiyonu almasını hedefler. DRC RATING verdiği derecelendirme notları üzerinde etki yaparak notu düşürmesini veya yükseltmesini gerektirecek hususları belirleyerek güncel tutmayı amaçlar. Derecelendirme notu kamuya açıklandıktan sonraki dönemde de şirketin gözetim altında tutulması, şirketin iş yaptığı ortamın sürekli izlenmesi ve koşullarda temel bir değişiklik görüldüğü takdirde şirketten bilgi istenmesi derecelendirme sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Takip ve gözden geçirme sürecinde DRC RATING şirketin iş ortamındaki veya borçlanma/kredi piyasalarındaki değişiklikleri, şirketin karlılığını veya gelecekteki gelirlerini olumsuz ya da olumlu yönde etkileyebilecek yeni teknolojileri veya rekabeti, şirketin genel olarak performansını ya da yasal düzenlemelerdeki değişiklikler gibi pek çok etmeni dikkate alır. Bu nedenle, kredi derecelendirme notunun verilmesinden sonra DRC RATING derecelendirme uzmanları şirket ile temaslarını sürdürürler. Kredi derecelendirme notunun kamuya açıklanmasını takip eden en fazla 6 aylık süre içinde ziyaretlerde bulunarak temel hedeflerdeki gerçekleşmeleri veya sapmaları varsa yönetim ve üretim politikalarındaki değişiklikleri tartışırlar. Gözetim ve gözden geçirmenin sıklığı ve derinliği genellikle şirkete özgü risk değerlendirmelerine bağlı olmakla beraber, DRC RATING şirketle dönemsel görüşmeler tesis ederek, derecelendirme uzmanlarının şirket planlarındaki değişiklikler ve kredi değerliliğini etkileyen etmenlere ilişkin gelişmeler gibi hususlarda yeni bilgilerle donanmasını sağlar. Kredi notu yılda bir gözden geçirilir. Gözden geçirme sonucunda DRC RATING’in şirketin kredi değerliliğinde oluştuğuna kanaat getirdiği göreli kredi riskine ilişkin değişimi yansıtmak üzere derecelendirme notu aşağıya veya yukarıya doğru güncellenebilir.